Jan Meijns (1915) en Grietje (‘Gré’) Meijns (1918) wonen in een arbeiderswoning in Koog aan de Zaan. Daar, in de Irisstraat, bieden ze gastvrijheid aan enkele opgejaagde verzetsstrijders. Daarbij blijft het niet. Gré Meijns moet, met de bevrijding in zicht, in Hoogeveen een boodschap afgeven namens het verzet. Bij gebrek aan andere vervoersmogelijkheden kan ze de reis van Koog aan de Zaan naar Drenthe alleen per fiets maken. Ze beschrijft de moeizame, tot mislukken gedoemde tocht met veel gevoel voor details.
Fietsenvordering
Hieronder staan de terugblik Gré Meijns op haar dagenlange fietstocht. Deze tekst en tientallen andere verslagen en foto’s zijn ook te vinden in mijn boek ‘Het is met geen pen te beschrijven wat ik voelde’.
27 maart
In de stad begon het eerste avontuurtje al: fietsenvordering.
Om ongeveer 8 uur vertrok ik met de fiets naar Hoogeveen. Eerst nog even naar A. en J. Slop om naar een adres in Hilversum te vragen. [Grietjes echtgenoot] Jan ging nog een eind, tot de Berlagebrug, met me mee. In de stad begon het eerste avontuurtje al: fietsenvordering. Daar kwamen we goed doorheen. Aan de rand van de stad namen we afscheid en ging ik alleen verder. Het was heerlijk weer en ik had windje mee.

Engelse jagers
Na een kwartier fietsen, net buiten Diemen, kwamen een paar Engelse jagers omlaag en begonnen te schieten en ik moest dekking zoeken aan de kant van de weg. Dat was spoedig voorbij, dus maar weer verder. Ik kwam even verder achter twee dames te rijden, een ervan was verpleegster. Deze ging in Bussum rechtsaf, terwijl ze even van te voren had gezegd dat ze naar Hilversum moest. Omdat ik daar ook heen moest, reed ik gezellig met haar op. Onderweg vertelde zij dat ze daarna naar Zwolle moest. Ik had mijn route ook over Zwolle en wij spraken dus af om de tocht samen te maken. De volgende morgen om 8 uur zouden we uit Hilversum vertrekken. Mijn metgezellin overnachtte bij de schoonouders van haar zuster en ik sliep bij een zuster van A. Slop.
28 maart
Toen we door Putten reden, zagen we dat het bij wijze van represaille gedeeltelijk was platgebrand.
De volgende morgen trof ik Eef (we hadden elkaar de vorige dag onze namen verteld, zij heette Eef Maarse) aan en we zetten de tocht voort. We hadden ook nu mooi weer en wind mee. Toen we door Putten reden, zagen we dat het bij wijze van represaille gedeeltelijk was platgebrand. Het was daar een ware ruïne. Bij Harderwijk, aan de hoofdweg naar Nunspeet, was een gaarkeuken voor trekkers. Daar gingen we eten, maar het was zo slecht dat we blij waren weer op de fiets te zitten.

Beker melk
Even voorbij Nunspeet stelde Eef voor om een beetje melk te gaan vragen, hetgeen lukte. We moesten binnenkomen en kregen ieder een beker melk. Het was een keurige boerderij, netjes onderhouden en schoongemaakt. Nog maar nauwelijks op weg loopt Eef haar band leeg. Een paar maal opgepompt, maar het hielp niet, hij was behoorlijk lek. We vroegen bij een huisje of men de band daar kon repareren en een jonge man van een jaar of veertien plakte hem. Bij mijn fiets legde hij nog een stukje band op een slechte plek. Overigens had ik een heerlijke fiets, hij reed ontzettend licht.
‘Zurück’
‘Sie dürfen nicht ’r über ohne Ausweis, zurück.’
Om vijf uur kwamen we voorbij Hattem bij de IJsselbrug, maar we moesten terug, want de schildwacht die daar stond vroeg ons naar een Ausweis en dat hadden we niet. Intussen was het gaan regenen en het werd somber en koud. Nadat de schildwacht was afgelost, probeerden we het nog eens en aanvankelijk lukte het ook. We werden op de brug toegelaten en we kwamen over de rivier. Maar pech, nauwelijks aan de andere kant of daar kwam dezelfde bullebak van de eerste keer weer aan en riep: ‘Zurück, zurück, ich habe Sie schon gewarnt. Sie dürfen nicht ’r über ohne Ausweis, zurück.’ Dus maar weer terug. Een poosje later probeerden we het voor de derde maal, maar weer zonder resultaat. Zo werd het avond en moesten we naar onderdak uitkijken. Maar ook dat viel niet mee. Overal vragen en vragen, hopeloos, we werden er akelig van. Doch eindelijk, na lang smeken, mochten we dan bij een boer in het stro. Wij naar binnen, daar waren een meisje uit Den Haag, één uit Rotterdam en een aardige jongeman uit Amsterdam. Verder waren er nog een zoon en dochter van die boer. ’s Avonds heb ik gezellig met de Amsterdammer zitten praten. Eef en Janus (de zoon van de boer) speelden ook nog piano en zo werd het ondanks alles nog een gezellige avond.

In het stro
Toen kropen we in het stro. Nauwelijks lag ik heerlijk of ik werd door de zoon van de boer geroepen. Hij had gemerkt dat ik er heel wat voor over had om over de rivier te komen en begreep dat ik een bijzondere opdracht had. Nadat ik hem het een en ander had uitgelegd, beloofde hij eens te proberen wat hij kon doen. Ik weer in het stro. Eef vroeg me wat ik moest doen en ik zei haar dat we er de volgende dag misschien over kwamen.
29 maart
De volgende morgen riep Janus me weer en zei dat er twee mogelijkheden waren, namelijk over Kampen of met de Organisation Todt die langs de IJssel met werkzaamheden bezig was. We kregen koffie en brood en gingen toen op weg richting Kampen, echter zonder succes. Daarna fietsten we naar Wijhe en Olst. Onderweg daar naartoe hebben we nog een keer ergens om eten gevraagd en kregen ieder een bord aardappelen met spekvet en bruine bonen.
Pontveer
Alweer zo’n bullebak.
Om één uur waren we bij het pontveer. Om half twee zou het varen, maar andere wachtenden vertelden ons al dat je er zonder Ausweis niet op kwam. Toch gingen wij de pont op, maar moesten weer ‘zurück’. Alweer zo’n bullebak. Toen gaven we het maar op en gingen onverrichterzake terug. We fietsten in de richting Epe. Onderweg hebben we nog ergens gezeten en heet water gevraagd om een kopje chocolade te maken. We merkten op de verkeerde weg te zijn. Een dame zei ons hoe we moesten rijden. We kwamen in Vaassen, waar we om een slaapplaats vroegen, wat we dan na veel zoeken en schooien kregen. We troffen een keurige boerderij waar ook een pasgetrouwd stel, evacuees uit Arnhem, ingekwartierd was. Tilly en Arie heetten ze.

Roggemik
We moesten ’s avonds meteen mee-eten, brood met roggemik en koffie, heerlijk hoor. Later hebben we nog gezellig bij elkaar gezeten. Ook de dochter kwam thuis, een meisje van 17 jaar, een leuke praatster. Voor we in de stal in het stro kropen, kregen we nog een beker melk.
30 maart
We hadden heerlijk geslapen en werden om een uur of half zeven wakker. Het was aardig weer, maar het waaide flink. Om acht uur gingen we op weg. Dikky, de dochter des huizes, riep me nog terug, want ik had mijn vestje vergeten. We werden al snel moe, want we hadden sterke tegenwind. Maar we hielden vol.
Stukgeschoten auto’s
We hebben op de Veluwe heel wat kapotte ramen en doorgeschoten huizen gezien.
We hebben op de Veluwe heel wat kapotte ramen en doorgeschoten huizen gezien en op de weg Apeldoorn-Hoevelaken zagen we veel stukgeschoten auto’s. Overal verspreide brokstukken en bomtrechters en veel gaten in de weg. We waren Voorthuizen door, toen er een paar jagers uit de wolken doken en begonnen te schieten. Voor ons reed een wagen met hout en we dachten dat het schieten daarop gericht was, maar het was verder weg. We gingen aan de kant van de weg zitten. Veel wagens voerden een witte vlag als teken dat ze niet tot de Wehrmacht behoorden. Toen we later bij een boer op het erf een broodje aten, werd er ook behoorlijk geschoten.

Soestdijk
Tegen wind in verder trappend, langs de autoweg naar Hoevelaken, kwamen we langs veel boerderijen die meer op ruïnes leken. Eindeloos lang was de weg, troosteloos door de vele vernielingen. Eef kon haast niet tegen de wind optornen en reed meest achter me. Eindelijk kwam Amersfoort in zicht. Wat waren we blij. Aangekomen in Amersfoort gingen we op een bank voor het station wat uitrusten. Toen op weg naar Soest. Daar werd weer hevig geschoten en er was luchtalarm. Toch zijn we doorgefietst. Verderop zei men ons dat er in Soestdijk fietsvordering was, maar we merkten er niets van. Wel zagen we vrachtauto’s beladen met fietsen. Verderop, bij de weg naar Hilversum, moesten we afscheid nemen. Zo hadden we een aardige tocht gemaakt samen. Ik had nog wel in Hilversum kunnen overnachten, maar het was nog vroeg, pas half vier, dus nog tijd genoeg om thuis te komen. Eef was doodmoe, dus blij dat ze het erop had zitten.

Tegenwind
Opeens kwamen er een paar Engelse vliegtuigen uit de wolken, rttttt rttttt, ze begonnen hevig te schieten.
En zo ging ik alleen verder, nog steeds tegenwind, en ik kreeg van de inspanning een paar rare knieën. Opeens kwamen er een paar Engelse vliegtuigen uit de wolken, rttttt rttttt, ze begonnen hevig te schieten. Ik reed toch maar verder, tot opeens… hevige dreunen en klappen als van bommen, vlakbij. Ik liet me languit in de hei vallen. Toen het over was, stapte ik weer op. Ik was in ieder geval wat uitgerust. Na tien minuten zag ik een hele ruïne van glas en brokken steen, kapotte ramen waaruit flarden gordijn woeien. Daar waren de bommen gevallen.
Op een kerkhof vlakbij was een grote bomtrechter. Een man die daar aan het werk was, werd op slag gedood, hoorde ik. In de straat spoot het water uit de stukgegooide leidingen omhoog. Dit alles speelde zich af in Bussum. Ik was blij dat ik daar niet iets vroeger was aangekomen. De mensen keken angstig naar hun stukkende ruiten, want glas was niet te krijgen, dus moest het met planken dichtgemaakt worden. Enfin, ik trapte maar weer verder, het lange eindeloze stuk weg van Bussum naar Diemen.
Hembrug
Toen ik aan de Hembrug afstapte, zag ik sterretjes.
Toen ik aan de Hembrug afstapte, zag ik sterretjes en dacht: als ik nu naar de Koog ook nog wind tegen heb, dan haal ik het niet. Maar nee, ik vloog voor de wind van de pont af en was blij dat ik de Leliestraat zag. Dat was ongeveer acht uur. Charles [van den Bosch] deed de deur open en zei: ‘Verhip, daar heb je Gré!’ Ik ging zitten, zo stijf als een plank, en kreeg van Jan een lekker wit broodje met gehakt. Charles en Piet [Bos] gingen naar de wacht en ik was zo blij dat ik naar mijn bed kon…

Het was heel jammer dat mijn zending mislukt was, maar ja, daar is nu eenmaal niks aan te doen. Ik ben nog een paar dagen flink stijf geweest en had aardig wat zadelpijn. Dat was mijn tocht, die ik bij de IJssel al moest eindigen.