Het tragische leven van jodenredder en -berover Gerrit Koops (2)

In 2023 schreef ik een artikel over de Zaandamse verzetsstrijder Gerrit Koops. Hij wist in augustus 1944 te ontkomen uit kamp Vught, maar stierf anderhalve maand later in Veenendaal. Zijn ontsnapping en dood riepen de nodige vragen op. Naar nu blijkt was de periode daarvoor zo mogelijk nog raadselachtiger. Joodse onderduikers ‘Hij vertelde mij, dat … Lees verder

Het echtpaar Gottschall: van Zaandam naar Zaandam via Jamaica

Holocaustoverlevende Hertha Speier benoemde na haar terugkeer uit het concentratiekamp Arthur Gottschall tot directeur van Dameshoedenfabriek E.C. Poppert. Deze eveneens joodse Amsterdammer werkte al voor de oorlog bij dit Zaandamse bedrijf, maar besloot in 1942 met zijn echtgenote naar Engeland te vluchten. Hoedenfabriek In 1933, het jaar dat Hitler aan de macht kwam, verruilde Erich … Lees verder

Het verraad van de familie Spier

De Zaandamse communist Cornelis Hartog verborg vervolgingsslachtoffers, had een illegale drukpers en radio-ontvanger in zijn huis en verspreidde ondergrondse bladen. En hij verraadde joodse onderduikers. ‘Ik zou willen verzoeken de eliminatie van genoemde Hartog wel te willen bevorderen.’ Familie Spier Het helpen van vervolgingsslachtoffers was voor hen een vanzelfsprekendheid. In het najaar van 1942 verzocht … Lees verder

‘Onder zware bewaking naar Lerida’

Frans van den Brink en Piet Schagen probeerden in 1943 te ontkomen naar Groot-Brittannië. Het kostte ze maanden, maar na een avontuurlijke tocht mochten de twee Zaandammers in Londen op de koffie bij koningin Wilhelmina. Zwerftocht Meermalen dreigt hun missie te stranden, omdat ze de verkeerde personen ontmoeten. Zaandammer Frans van den Brink (26-2-1923) is … Lees verder

Geertje Pel, solidair tot in de dood

Tussen de monumenten voor de twee verzetsstrijdsters zit nog geen veertig meter. Alleen de Zaandamse Westzijde scheidt hen. Passanten kunnen het natuurstenen eerbetoon voor Hannie Schaft – het nationale icoon van de gewapende weerstand – nauwelijks missen. Dat geldt niet voor de plaquette ter ere van die andere vermoorde redster in oorlogstijd. Geertruida Pel blijft … Lees verder

‘Stakkers zijn het als ze het daarmee moeten winnen’

Riek Visser zag van nabij hoe de Zaandamse joden uit de maatschappij werden gestoten en hoe de werkzaamheden van de Nederlandse Unie steeds onmogelijker werden gemaakt. Ze legde haar bevindingen vast in een dagboek. Inperking rechten Het echtpaar Visser ziet van dichtbij hoe de joden het leven zuur wordt gemaakt. Hendrika (‘Riek’) Visser-Brouwer (1893) is … Lees verder

‘Met Gods hulp komen we weer in Zaandam terug’

De Zaandamse familie Drilsma werd, net als de meeste Nederlandse joden, vermoord door de nazi’s. Kort voor ze naar Auschwitz werden gedeporteerd schreven ze brieven naar vrienden waarin een mengeling van hoop en wanhoop te lezen is. Overburen Via de Joodse Raad probeert de familie Drilsma een uitzonderingspositie te krijgen en zo uit Westerbork te … Lees verder

Cor Inja. ‘De strijdbaarheid bleef, maar de wereld veranderde’

Veel principiëler dan Cor Inja krijg je ze niet. Deze drankbestrijder, dienstweigeraar, verzetsman en vredesactivist probeert te leven naar zijn woord, hoe moeilijk dat soms ook is. Van zijn puberjaren tot zijn dood in 1989 voert hij strijd voor de minderbedeelden. Zonder wapens, dat wel. Want als hij ergens een hekel aan heeft… Jasykoffstraat Cornelis … Lees verder