Een wapeninstructeur in de Zaanstreek en de bijna-ondergang van de CPN

In 1943 werd vrijwel de hele top van de ondergronds opererende CPN gearresteerd en vervolgens vermoord. Het betekende praktisch de ondergang van de communistische partij. Een bijna-einde dat begon bij een wapeninstructeur in de Zaanstreek. Zware slagen De bijna-nekslag werd in gang gezet door een slordigheidje van een CPN-wapeninstructeur in de Zaanstreek. ‘De CPN heeft … Lees verder

In februari 1945 begon de Koude Oorlog in de Zaanstreek

Zaanse verzetsstrijders van verschillende levensbeschouwingen en geloven werkten tijdens de Tweede Wereldoorlog nauw samen. Tot februari 1945, toen dit front tegen de nazi’s in twee stukken brak. Eenheidsfront Sinds september 1944 opereerden de verschillende gewapende verzetsgroepen onder de noemer Binnenlandse Strijdkrachten. Er was een gezamenlijk ondergronds Zaans blad, Strijd genaamd. Communisten, gereformeerden, sociaaldemocraten, anders angehauchten; … Lees verder

Dirk Reurslag: van CPN naar BVD

Dirk Reurslag was tijdens de Tweede Wereldoorlog een van de dapperste Zaanse verzetsstrijders. Hij bekleedde in de navolgende decennia belangrijke functies binnen de Communistische Partij van Nederland. En koos vervolgens voor de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Commandant sabotagegroep Een rapport van de Stichting 1940-1945 laat geen twijfel bestaan over het verzetswerk van Dirk Reurslag (Oostzaan, 25-12-1918): ‘In 1944 ging … Lees verder

Verbannen uit de raad, want joods en/of communistisch

In 1940 werden in Amsterdam dertien joodse en communistische raadsleden uit hun functie gezet. De gemeenteraad besloot in november 2025 unaniem om hen te herdenken, een publicatie aan hen te wijden en in het gemeentehuis een monument voor hen te plaatsen. In de Zaanstreek verwijderden de nazi’s destijds zeventien volksvertegenwoordigers uit de gemeenteraad… ‘Verwijdering niet-Ariërs’ … Lees verder

De nacht waarin de nazi’s de Zaanse CPN decimeerden

In de nacht van 22 op 23 november 1943 slaat de Sicherheitsdienst een enorme bres in de Zaanse tak van de Communistische Partij van Nederland. Het Zaandamse CPN-lid Franci de Munck-Siffels heeft, na de ontdekking dat haar ondergronds werkende echtgenoot een buitenechtelijke relatie onderhoudt, de SD ingelicht. Ze verraadt vervolgens tientallen linkse Zaankanters. Hieronder het … Lees verder

Jacob Reek: opkomst en neergang van een CPN-kopstuk

Jacob Reek uit Krommenie behoorde gedurende de jaren dertig tot de kopstukken van de Communistische Partij van Nederland. Hij ging in 1940 in het verzet en werd al snel gearresteerd, maar overleefde desondanks als een van de weinige CPN-leiders de oorlog. Vervolgens werd hij uit de partij gegooid. Waarom? Geweigerd Het is één zin in … Lees verder

Mijndert van der Horst: voor, tijdens en na de oorlog gezocht

Twee van de dapperste Zaandamse verzetsstrijders waren homoseksueel. Cook Brummer, de stoutmoedige oorlogsdirecteur van de Zaandamse essencefabriek Polak & Schwarz, haalde al eens de Nederlandse televisie. Maar wie was toch zijn stadgenoot Mijndert van der Horst? Onlangs doken er nieuwe documenten op van en over deze onverschrokken communist. Hij werd zowel voor, tijdens als na … Lees verder

Het geplande, maar nooit geschreven CPN-gedenkboek

Geen politieke organisatie had tussen 1940 en 1945 zoveel doden te betreuren als de Communistische Partij van Nederland. Ruim duizend leden en sympathisanten stierven in een concentratiekamp, een gevangenis of voor een vuurpeloton. De naoorlogse CPN had dus alle reden om een uitgebreid in memoriam aan hen te wijden. Maar het gedenkboek dat de partij … Lees verder