‘Het was echt een uiting uit het diepst van je gemoed’

Er zijn slechts vijf pagina’s van zijn dagboek bewaard gebleven, die tezamen elf dagen beslaan. Maar dat zijn wel de dagen waarnaar de meeste Nederlanders vijf jaar lang hebben gesnakt. Jan Pieter Rem (1914) uit Krommenie, een kantoorbediende bij de Vereenigde Blikfabrieken in zijn woonplaats, registreert de vreugde die loskomt nadat ook het westen van Nederland is bevrijd en de Duitsers definitief capituleren. Er zijn straatfeesten, langstrekkende Canadese militairen en lekkernijen als Zweeds wittebrood. ‘Jongen, wat zullen we dik worden.’

Geen vlaggen

Hieronder staan de aantekeningen die Rem maakte in mei 1945. Zijn tekst en tientallen andere verslagen en foto’s zijn ook te vinden in mijn boek ‘Het is met geen pen te beschrijven wat ik voelde’.

5 mei

De mensen nemen nog een afwachtende houding aan.

Nog geen vlaggen. De mensen nemen nog een afwachtende houding aan. Vanmorgen bericht gekregen dat de bevelhebber der troepen in Ned.[erland] nog geen bericht van z’n superieuren gekregen had om te capituleren. Liepen nog een paar Groenen in ’t dorp, maar kregen geen kans handelend op te treden. De houding van de bevolking is werkelijk voortreffelijk. Afwachten maar weer. Vanochtend weer vliegtuigen met voedsel. Eindelijk om half een kwam bericht door dat we vlaggen mochten. De rest van de dag gezellige drukte in ’t dorp.

Voedseldropping boven de Zaanstreek (Foto: Jan Woudt, Koog aan de Zaan).

Vliegtuigen

6 mei

De hele dag gezellig druk in ’t dorp. Vandaag gingen de vliegtuigen met voedsel zo laag over dat we de bemanning konden zien wuiven. Ze vlogen hier bij ons huis misschien op zo’n 20 à 30 meter hoogte, wat was dat een fijn gezicht.

7 mei

Vandaag zouden de Canadezen komen, maar later werd bericht dat ze nog een dag later zouden komen, want de voedselvoorziening ging voor. Vandaag de NBS in ’t dorp. Ze zijn gelegerd in ’t Patronaatsgebouw. Ik ben ook lid van de NBS, maar word nooit opgeroepen, daar alleen de S.G. (strijdend gedeelte) en de SAB (sabotage) opkomen moesten en ik bij de BT (bewakingstroepen) en de TD (technische dienst) ingedeeld ben. Het S.G. nam nu onze honneurs waar, daar er hier geen strijd geleverd is of wordt.

Wat een fijne dagen.

Vandaag weer vliegtuigen laag over. Wat een fijne dagen. Verder nog een heel belangrijk bericht dat Duitsland onvoorwaardelijk gecapituleerd heeft, d.w.z. ook de troepen die nog in Noorwegen zijn en die in Tsjechoslowakije vechten. De oorlog in Europa is dus afgelopen. Morgen zal de V.E.-dag zijn (Victorie Europa).

8 mei

Vandaag een dag om nooit te vergeten. ’t Begon ’s morgens al vroeg met het oppikken van de NSB’ers. Bij ’t R.K. verenigingsgebouw, waar de NSB gelegerd is, stond het zwart van de mensen, daar werden de NSB’ers eerst naartoe gebracht. Telkens als er weer een of meerdere aangevoerd werden, ging er een hoera op. Ik wil hier geen namen noemen, daar ik geen haat wil zaaien. Alleen voor één persoon wil ik een uitzondering maken. Dit was namelijk toen [Lubertus] Van der Stelt, de ex-chef van politie, binnengebracht werd. Dit was dan ook de ergste uit onze plaats. Toen hij aankwam, werd er geschreeuwd: ‘Mensendief!’ Ik hoef hier verder niets aan toe te voegen. Het woord zegt genoeg.

Verwelkoming van langsrijdende Canadese militairen op de Provincialeweg in Krommenie, 8-5-1945 (Gemeentearchief Zaanstad).

Canadezen

Het is met geen pen te beschrijven wat ik voelde.

’s Middags zijn we naar de Provincialeweg geweest, omdat de Canadezen langs zouden komen. Ik was er met onze Jan al vroeg heengegaan zodat, toen de eersten kwamen, er nog niet zoveel mensen op de been waren. Wat was dat een feest, toen de eersten kwamen. Aan het gejubel kwam geen einde. Het was echt een uiting uit het diepst van je gemoed. Het is met geen pen te beschrijven wat ik voelde (en zo zal het met de anderen ongetwijfeld ook geweest zijn) toen ze naderbij kwamen en heel langzaam door de mensenrij heen reden. Het was een handendrukken van jewelste en een geklop op de schouders. De mensen wisten niet hoe ze hun vreugde moesten uiten. En de Canadezen? Ook allemaal stralende en lachende gezichten. Ze lieten zich alles welgevallen. Er waren auto’s bij waar de chauffeur gewoon geen uitzicht meer had. De jongens en meisjes zaten vooral op de wagens, zelfs op de motorkap. Zo bleef het de gehele middag en avond, aan ’t gejuich kwam geen einde. Eén Canadees werd, toen hij uitstapte, op de schouders van de hossende menigte rondgedragen. ’s Avonds werd er voor ’t gemeentehuis gedanst. Deze dag voelden we eigenlijk pas echt dat we bevrijd waren.

Canadese bevrijders op de Provincialeweg in Krommenie, 8-5-1945 (Foto: Jan Woudt, Koog aan de Zaan).

9 mei

Deze dag was er niets geen bijzonders te melden. Bar gezellig in ’t dorp.

11 mei

Nog steeds vakantie in de fabriek. Ik werd echter opgeroepen om te komen voor de energievoorziening. We hebben namelijk aan de Verblifa [Vereenigde Blikfabrieken] 2 dynamo’s, die door dieselmotoren aangedreven worden, welke gebruikt worden voor het droogmalen van de inundaties.

Bonnenlijstje

Vandaag voor ’t eerst weer een behoorlijk bonnenlijstje, nl. 800 gr. brood, 250 gram peulvruchten of grutterswaar, 125 gram vlees. Dit is al een hele verbetering bij vorige week vergeleken. Tussentijds was er nog een bon bekendgemaakt voor 250 gram suiker ineens. Nu een pond in 2 dagen, terwijl het minstens een half jaar geleden is dat we voor ’t laatst van dit kostelijke product hadden kunnen genieten, de kinderen uitgezonderd; daar was af en toe nog wel iets voor te krijgen.

16 mei

Vanmiddag was een mazzeltje, want m’n zuster Trien kwam met 5 Eng.[else] sigaretten aan.

Ik kreeg vanmorgen de eerste Engelse sigaret sedert jaren. Wat was dat een genot. Je voelde ’m dus direct in je benen. Vanmiddag was een mazzeltje, want m’n zuster Trien kwam met 5 Eng.[else] sigaretten aan. Hoe bestaat het. Ze had ze van zwager Rein Uitentuis meegekregen. Voor vader 5 en voor mij 5. Je kan je niet voorstellen wat voor ’n rijkdom dat is. Ik had helemaal niks meer en dan 5 sigaretten, en wat voor ’n.

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en dit wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand te houden.





Plaats een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.