De bajesgedichten van Johan Engel van de Stadt: Straf

Nadat de Zaandamse NSB’er Johan Engel van de Stadt in mei 1945 werd vastgezet, begon hij gedichtjes te schrijven. Ze geven een interessant zicht op het leven achter het prikkeldraad van de ‘Sing-Sing’, zoals de gevangenis in zijn woonplaats door het leven ging, en van het interneringskamp in Castricum. Op meitotmei.nl staan alle gedichten (met dank aan Peter Konincks), plus de nodige duiding.

Deel 30: ‘Genade dan nog eens voor recht’

Hoofdcipier Tromp neemt in Duin en Bosch de appellijsten van de kameroudsten in ontvangst, oktober 1945. Vastgelegd door telefoniste Agatha de Jong uit Wormerveer (Historische Vereniging Wormerveer).

‘Zo nodig gestraft’

‘Hij (zij) draagt zorg, dat de kamer en de toiletten voortdurend in zindelijke staat verkeren.’

Het eerste van vijfentwintig artikelen uit het ‘Reglement van orde en tucht’ in het Castricumse bewaringskamp luidde: ‘In iedere kamer is een kameroudste aanwezig die verantwoordelijk is voor de orde en tucht in de zaal. Hij (zij) draagt zorg, dat de kamer en de toiletten voortdurend in zindelijke staat verkeren. Bij niet-nakoming wordt de kameroudste ter verantwoording geroepen en zo nodig gestraft, tenzij door hem (haar) de overtreders worden aangewezen. De gedetineerden dienen zich te houden aan de aanwijzingen van de kameroudste.’

Kamptelefoniste Agatha de Jong uit Wormerveer, die bovenstaande foto maakte van de kameroudsten die hun rapporten overhandigden, dichtte: ‘Iedere kamer, elke cel/Staat ’s morgens op ’t appel./Rapporten worden bestudeerd/Wie of er nu weer wat mankeert.’ Dat was nog een hele klus: het kamp herbergde zo’n 1450 gevangenen.

Het gedicht dat Jan van de Stadt op 3 september 1945 schreef over het bietsende personeel van de gevangenis in Castricum kwam blijkbaar onder de ogen van de Zaanse commandant Piet Prins. Die was er niet blij mee. Het lijkt erop dat Van de Stadt er vanaf kwam met een mondelinge waarschuwing, maar de schrik zat er wel in.

4 september 1945

Geschreven in opdracht van den heer Prins en dezen in eerbied opgedragen

‘Misschien krijgt Prins nog medelij,
En kan hij het vergeven.’

’t Was gister in de keuken mis,
Ik zag booze gezichten.
Want iemand was brutaal geweest,
Brutaal dan met het dichten.
De kleine Cadercommandant,
Die sprak heel strenge woorden.
En nummer zooveel, die stond stram,
Terwijl hij rustig hoorde.
Het leek veel op het Tribunaal,
Ik stond even te beven.
Want Prins sprak van een strenge straf,
Die hij mij wilde geven.
Genade dan nog eens voor recht,
Gedachten volgeladen.
Maar wie die tip gegeven had,
Die moest ik dan verraden.
Juffrouw De Ridder keek mij aan,
En Grootes deed bewogen.
De lange chef van ’t eten had,
Iets dreigends in zijn oogen.
Er komt dan eerst een nieuw gedicht,
Maar Prins kan nooit verlangen,
Dat ik een kameraad van hem,
Hier zoomaar op zal hangen.
Verraad, dat is een heel vies ding,
Ik ben goddank geen laffe.
Nu kan de kleine Commandant,
Den armen dichter straffen.
De dichter die van koekjes schreef,
En ander lekker eten.
En die daar zelf van is de smaak,
Al jarenlang vergeten.
Die staat dan straks tegen de muur,
Omdat hij dan moet boeten.
En fluistert tegen Grootes dan:
‘Doe ’t stukje vleesch de groeten.’
Misschien krijgt Prins nog medelij,
En kan hij het vergeven.
Toe kleine man, wees weer eens groot,
En laat mij niet meer beven.
Ik schrijf dan nooit meer een gedicht,
Over interne zaken.
Omdat ik als een nummer daar,
Ook niet mee heb te maken.
Het bietsen, dat gaat trouwens door,
Ik heb zoo een vermoeden.
Dat mijn gedicht te slapjes was,
Om ‘menschen’ op te voeden.

Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en dit wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand te houden.





Plaats een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.