De bajesgedichten van Johan Engel van de Stadt: De kleine man van de Sing-Sing

Nadat de Zaandamse NSB’er Johan Engel van de Stadt in mei 1945 werd vastgezet, begon hij gedichtjes te schrijven. Ze geven een interessant zicht op het leven achter het prikkeldraad van de ‘Sing-Sing’, zoals de gevangenis in zijn woonplaats door het leven ging. Op meitotmei.nl staan alle gedichten (met dank aan Peter Konincks), plus de nodige duiding.

Deel 23: ‘Bovenal rechtvaardig’

V.l.n.r. Jan van Altena, Gerrit Brinkman, Piet Prins en Gerard ? op een na de oorlog gemaakte foto waarop het ophangen van een schokhandgranaat wordt getoond (Foto: Jan Woudt, Koog aan de Zaan).

Streng, hard, rechtvaardig

In sommige gevangenissen elders in het land vonden ontsporingen plaats.

Als commandant bij de Gewestelijke Sabotageafdeling in de zuidelijke Zaanstreek ging Pieter Prins (27-5-1920) weinig uitdagingen uit de weg. Hoe meer vertegenwoordigers van het Derde Rijk uit de wereld werden geholpen, hoe liever het de zuivelhandelaar uit Koog aan de Zaan was. Als groepscommandant ging hij dan ook bij nacht en ontij op pad om gewapenderhand de nazi’s zoveel mogelijk schade te berokkenen.

Het was de vraag hoe hij zou opereren binnen de Zaanse districtsgevangenis, waar honderden mannen en vrouwen waren opgesloten die werden verdacht van heulen met de vijand. In sommige gevangenissen elders in het land vonden ontsporingen plaats. Voormalige verzetsstrijders misdroegen zich. Soms ontaardde dat zelfs in marteling en moord.

Voormalige verzetsstrijders misdroegen zich. Soms ontaardde dat zelfs in marteling en moord.

Jan van de Stadt was aanvankelijk wat huiverig voor hardliner Piet Prins, ‘de kleine man van de Sing-Sing’. Hij zal de enige niet geweest zijn. Maar na enige maanden was het hem duidelijk dat Prins, in Van de Stadts woorden, ‘streng en dikwijls hard, maar bovenal rechtvaardig’ was. In de districtsgevangenis in de Zaandamse Stationsstraat ontbrak elk comfort, maar misstanden vonden er niet plaats. Mede dankzij ondercommandant Prins.

23 augustus 1945

De Kleine Man

‘Dat loopen met de gummistok
Bezorgde mij de stuipen.’

De kleine man van de Sing-Sing,
Waarvan ik ga gewagen,
Dien heb ik deze maal expres
Mijn liedje opgedragen.
’t Is vreemd, maar deze kleine man,
Daar kan ik slecht aan wennen,
En ’t duurde ook geruimen tijd
Voor ik hem leerde kennen.
De kleine ondercommandant,
Maar dat is lang geleden,
Die leek mij altijd veel te streng
En nimmer eens tevreden.
Dat loopen met de gummistok
Bezorgde mij de stuipen.
Vooral wanneer de kleine man
Soms langs de deur ging sluipen.
Mijn aankomst hier in de Sing-Sing,
Dat mag U heusch wel weten,
Die zal ik, wat vanzelf spreekt,
Nooit meer kunnen vergeten.
Want Prins, die nam mij in ontvangst
En ik moest naast hem stappen,
Ik dacht: die kleine commandant
Verstaat beslist geen grappen.
’t Was alles even koud en streng
En heel kort in zijn praten,
En ik, de zondaar, hield alleen
Zijn stokje in de gaten.
De kleine man, hij nam mij mee,
Ook zijn gevreesde wapen,
Maar toen, toen sprak hij plots tot mij:
‘Gaat U maar rustig slapen’
Ik was aan slaag al zoo gewend,
Ik dacht weer aan Hannover,
Maar Prins, die deed de deur op slot,
En ik, ik lachte poover.
De gummistok van kleine Prins
Is lang mijn angst gebleven.
En als ik later vrij zal zijn
Moet hij die mij maar geven.
Dat is dan een herinnering
Aan mijn trieste woning,
Waar kleine Prins de Groote was,
De ongekroonde koning.
De gummistok draagt hij niet meer,
Dit mag hij heusch wel lezen.
Hij blijft de kleine Commandant,
Door iedereen te vrezen.
Je schrikt altijd als je hem ziet
En moet dan ‘orde’ roepen.
Dat meent hij niet zoo serieus
Al staan wij soms in groepen.
De kleine man van de Sing-Sing
Die is tenslotte aardig
Hij is wel streng en dikwijls hard,
Maar bovenal rechtvaardig.


Waardeer dit artikel!

Als je dit artikel waardeert en dit wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand te houden.





Plaats een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.