Een wapeninstructeur in de Zaanstreek en de bijna-ondergang van de CPN

In 1943 werd vrijwel de hele top van de ondergronds opererende CPN gearresteerd en vervolgens vermoord. Het betekende praktisch de ondergang van de communistische partij. Een bijna-einde dat begon bij een wapeninstructeur in de Zaanstreek. Zware slagen De bijna-nekslag werd in gang gezet door een slordigheidje van een CPN-wapeninstructeur in de Zaanstreek. ‘De CPN heeft … Lees verder

Zaanse clubs met Britse trainers (maar die oorlog…)

Met Xavi Hernández heeft het Nederlands voetbalteam een coach van over de grens. Hij is niet de eerste: negentien andere buitenlanders gingen deze Spanjaard voor. Onder wie eentje die niet alleen Oranje, maar ook de Zaanlandsche Football Club trainde en coachte. En toen brak de Tweede Wereldoorlog uit… John Bollington In de jaren dertig had … Lees verder

Geertje Pel, solidair tot in de dood

Tussen de monumenten voor de twee verzetsstrijdsters zit nog geen veertig meter. Alleen de Zaandamse Westzijde scheidt hen. Passanten kunnen het natuurstenen eerbetoon voor Hannie Schaft – het nationale icoon van de gewapende weerstand – nauwelijks missen. Dat geldt niet voor de plaquette ter ere van die andere vermoorde redster in oorlogstijd. Geertruida Pel blijft … Lees verder

‘De executie duurde maar kort’

In ieder geval tussen 28 augustus 1944 en 4 mei 1945 houdt een onbekende inwoner van Koog aan de Zaan een dagboek bij. Hij begint met zijn aantekeningen in de periode dat de geallieerden vanuit Frankrijk snel oprukken richting Nederland en bij velen de verwachting leeft dat de bevrijding aanstaande is. De anonieme Koger is … Lees verder

‘Stakkers zijn het als ze het daarmee moeten winnen’

Riek Visser zag van nabij hoe de Zaandamse joden uit de maatschappij werden gestoten en hoe de werkzaamheden van de Nederlandse Unie steeds onmogelijker werden gemaakt. Ze legde haar bevindingen vast in een dagboek. Inperking rechten Het echtpaar Visser ziet van dichtbij hoe de joden het leven zuur wordt gemaakt. Hendrika (‘Riek’) Visser-Brouwer (1893) is … Lees verder

‘Wanneer zal ’t einde zijn?’

Ondanks zijn lidmaatschap van de ondergronds opererende Stijkelgroep dacht de in 1941 gearresteerde Zaandijker Piet de Jong te ontkomen aan een zware bestraffing. ‘Ik krijg het geloof in ’n uiteindelijke goede wending’, schreef hij aan zijn vrouw. Het liep anders af. Stijkelgroep Pieter (‘Piet’) Hendrik de Jong (1912) maakt in 1940 en ’41 deel uit … Lees verder

‘Vuisten en revolvers kwamen er aan te pas’

Bakker Johannes (‘Jan’) Band uit Wormer krijgt in 1943 als oud-militair het bevel om in Duitse krijgsgevangenschap te gaan. ‘Overal schrik en ontsteltenis. Wat moeten we doen?’, vraagt hij zich af. Hij probeert aan het noodlot te ontsnappen door onder te duiken in de Purmer. Eind augustus 1943 waagt hij het er op zijn ouderlijk … Lees verder

Roemruchte onderduikers in de Zaanstreek

Tijdens de Tweede Wereldoorlog telde de Zaanstreek een aantal onderduikers die soms al voor 1940, maar merendeels na de bevrijding nationale bekendheid verwierven. Meestal in positieve zin, een enkele maal ten negatieve. Het verschil Nederland zou er een tikje anders hebben uitgezien zonder de elf mensen om wie het hierna gaat. Nederland zou er een … Lees verder