Verhalen over de Tweede Wereldoorlog

De route naar Duitse tuchthuizen en gevangenissen

Naarmate de nederlaag dichterbij kwam, vernietigden de nazi’s steeds meer bewijsmateriaal dat na de bevrijding tegen hen gebruikt kon worden. Wonderbaarlijk genoeg overleefden honderden dossiers van gevangenen die door Duitse rechtbanken werden veroordeeld de Tweede Wereldoorlog. Rheinbach en Siegburg Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies beschikt over flink wat dossiers van tussen 1941 … Lees meer

Veronica-oprichter Max Lewin, ondergedoken in Zaandam

Had Max Lewin (2-10-1919) zich tijdens de Tweede Wereldoorlog niet verborgen, dan waren we verstoken gebleven van Radio Veronica. Maar ook van een internationale spionageaffaire, een handvol extreemrechtse partijen en bladen en wellicht zelfs van een bomaanslag op de Amsterdamse metro en de ontvoering van Provo-kopstuk Roel van Duijn. Enfin, daarover kunt u allemaal lezen … Lees meer

Bert Brune, slachtoffer en dader

Er bestaan meerdere voorbeelden van verzetsstrijders die na hun arrestatie voor de Duitsers gaan werken. Bert Brune is een van de opvallendste in dat gezelschap. De Purmerendse logementhouder wordt zowel slachtoffer als medewerker van de Sicherheitsdienst. Zijn dubbelspel leidt tot talloze arrestaties en doden. Mijns inziens zijn er nog wel wat collaborateurs aan wie een … Lees meer

Stapsgewijze krijgsgevangenschap

Duizenden Nederlandse militairen belandden tussen 1940 en 1945 in krijgsgevangenschap. Een klein deel van de Personalkarte die de nationaalsocialisten bijhielden is bewaard gebleven. Enkele voorbeelden, aan de hand van Zaanse gevangenen. Veel militairen vielen tussen 10 en 15 mei 1940 in Duitse handen. Er waren ook nogal wat soldaten en officieren die in mei 1943 … Lees meer

De wraak op Herman Salomonson

In februari 1940 maakt Herman Salomonson een film over de Nederlandse luchtverdediging. Nog hetzelfde jaar arresteren de nazi’s deze gedreven joodse journalist. In 1942 wordt hij ‘auf der Flucht erschossen’ in kamp Mauthausen. Herman Salomonson (Amsterdam, 24-3-1892) geniet al jong bekendheid als schrijver, dichter en journalist. Hij klimt op tot de hoofdredactie van de Java-Bode. … Lees meer

Het Catshuis als nazistische spionnenschool

Het Catshuis, tegenwoordig vooral bekend als ambtswoning van de Nederlandse minister-president, was tijdens de bezetting een internationale spionnenschool. Van daaruit zwermden in 1943 en ’44 vele tientallen geheim agenten uit over Europa, in een poging de geallieerde vijand te ondermijnen. Verhaal over een nauwelijks bekend oorlogshoofdstuk. De bronnen zijn schaars. Oprichter Friedrich Ludwig Knolle ontsnapte … Lees meer

De zwarte jaren van de Nederlandsche Basalt Maatschappij

Het is een intrigerende zin uit de inventarisbeschrijving van de Nederlandsche Basalt Maatschappij. “Deze stukken betroffen de Oorlogsperiode 1939-1946 en werden vermoedelijk door één van de leden van de RVB door de versnipperaar geduwd.” Wilde de Raad van Bestuur het zwarte oorlogsverleden van dit Zaanse bedrijf verdoezelen? Gelukkig liggen er bij het Nationaal Archief schaduwdossiers. … Lees meer