Verhalen over de Tweede Wereldoorlog

Botheid bij de Stichting 1940-1945

Bureaucratie en onwetendheid zijn van alle tijden. De weduwe van Walraven van Hall diende in 1947 een aanvraag in voor een oorlogsuitkering. Dat ging minder makkelijk dan gedacht. Eerst moest maar eens worden bewezen dat de gefusilleerde Van Hall, voordien de centrale man van de Nederlandse illegaliteit, daadwerkelijk in het verzet had gezeten. Gezondheidsschade In … Lees meer

Grete Weil in Koog aan de Zaan

Grete Weil was een van de belangrijkste naoorlogse Duitse auteurs. Deze met literaire prijzen overladen kroongetuige van het joodse leven in Nederland gedurende de jaren dertig en veertig dook in 1943 onder in Amsterdam. Maar waarom verliet ze haar onderduikadres om naar Koog aan de Zaan te gaan? Liberaal milieu Het leven lonkt naar de … Lees meer

‘Raspoetin van premier De Jong.’ Spindoctor Korstens dubbelleven

Ben Korsten was een liegende collaborateur, een vreemdgaande alcoholist en een morfineverslaafde. In de jaren zestig maakten conservatieve kabinetten desondanks intensief gebruik van deze eerste spindoctor in de Nederlandse politiek. Zijn BVD-dossier is onthullend. ‘Korsten? Een grote nul.’ Mannetjesmaker De grote lijnen in het leven van Bernardus Simon Korsten (Hillegom, 9-5-1916) zijn bekend en zelfs … Lees meer

De talloze trauma’s van het verzet

Toen de oorlog voorbij was, begon voor duizenden voormalige verzetsstrijders de ellende pas. Ze werden hun verdere leven achtervolgd door de demonen uit het verleden. Dossiers die de Stichting 1940-1945 aanlegde over Zaanse oud-strijders laten zien hoe groot het leed was. 83.000 dossiers Het Nationaal Archief beschikt over 83.000 dossiers over personen die na de … Lees meer

Zaanse voetballers in het ‘verzwegen Oranje’

Tussen 1940 en 1945 bestond er geen officieel Oranje-elftal. Toch voetbalde het Nederlandse team. Het was samengesteld uit spelers die in de Arbeitseinsatz belandden. In deze officieuze nationale ploeg speelden ook Zaankanters. ‘Verzwegen Oranje’ De bezetting van Nederland betekende niet dat de belangstelling voor voetbal afnam. Het spelletje bleef ook tussen 1940 en 1945 ongekend … Lees meer

Een Amsterdamse schouwburg als wachtkamer van de dood

In maart 2024 kreeg Nederland, in navolging van talloze andere landen in en buiten Europa, een Holocaustmuseum. Terzelfdertijd opende de gerenoveerde Hollandsche Schouwburg de deuren, de Amsterdamse verzamelplaats voor te deporteren joden. De Zaandamse Iris Eisendrath werkte vóór de oorlog in de Joodsche Crèche – nu het Holocaustmuseum – en zat in 1943 gevangen in … Lees meer

Het verzet, de verrader, zijn vrouw en hun vriendin (14 en slot)

De Amsterdamse assistent-jurist Johan (‘Han’) van Lom verraadde in januari 1945 de top van de Nederlandse illegaliteit, in een poging zijn vriendin Tjodina (‘Ini’) Tymstra uit de handen van de Sicherheitsdienst te krijgen. Zowel Ini als Van Loms vrouw Cornelia (‘Non’) schreef over die roerige periode. De liquidatie van de verrader, het lot van zijn … Lees meer

Het verzet, de verrader, zijn vrouw en hun vriendin (13)

De Amsterdamse assistent-jurist Johan (‘Han’) van Lom verraadde in januari 1945 de top van de Nederlandse illegaliteit, in een poging zijn vriendin Tjodina (‘Ini’) Tymstra uit de handen van de Sicherheitsdienst te krijgen. Zowel Ini als Van Loms vrouw Cornelia (‘Non’) schreef over die roerige periode. De liquidatie van de verrader, het lot van zijn … Lees meer