Verhalen over de Tweede Wereldoorlog

Waar bleef de Zaanse synagoge-inventaris?

Nadat de Zaandamse joden begin 1942 waren verbannen naar Amsterdam en Westerbork werd de synagoge op de Gedempte Gracht door de nazi’s in gebruik genomen als paardenstal. Tot op heden is onduidelijk waar de inventaris terechtkwam. In het strafdossier van de Zaandamse politiechef Tonny Jansen wordt een tipje van de sluier opgelicht. Na de Zaandamse jodendeportatie bleef … Lees meer

George Jambroes doet verslag (2)

Voordat Zaandammer George Jambroes als geheim agent mocht afreizen naar bezet Nederland onderging hij in Engeland een verhoor. Het verslag daarvan bleef bewaard. Op 18 maart 1942 kwam, na een lange zwerftocht door Europa, de Zaandamse leraar George Louis Jambroes (Amsterdam, 22-4-1905/Mauthausen, 7-9-1944) aan in Groot-Brittannië. Net als alle andere Engelandvaarders werd hij daar onderworpen … Lees meer

De bevrijding van Zaandam op film

De mensen achter het onvolprezen project Monumenten Spreken deden in hun zoektocht naar oorlogsinformatie af en toe prachtige vondsten. Zo vond een van hen onderstaand filmpje op YouTube. Het is geplaatst door Frans Verkade, de zoon van de maker. Begin mei 1945 schoot Jacobus (‘Co’) Verkade (in 2008 overleden, 102 jaar oud) de beelden vanuit de tuin van zijn eigen woning aan … Lees meer

Zaandamse Februaristaking toont naïviteit

De CPN-oproep om de joodse bevolking te steunen en het werk neer te leggen was dapper, maar ook naïef. Dat de Zaanstreek een grote rol speelde in de Februaristaking van 1941 is alom bekend. In en om Zaandam legden minstens 15.000 mensen twee dagen lang het werk neer als protest tegen de in gang gezette jodenvervolging. … Lees meer

Ber en Uut Hulsing uit Zaandam: ‘De eerste slachtoffers van de Koude Oorlog’

Soms krijg je zomaar een pareltje in de schoot geworpen. Zoals een op YouTube geplaatst, ontroerend liedje van Uut en Ber Hulsing. Het inmiddels vrijwel vergeten Zaandamse verzetsechtpaar zong het na de bevrijding voor een slinkend, want communistisch publiek. Parool-journalist Paul Arnoldussen schreef in 1994 een mooi artikel over dit communistische stel. “De eerste slachtoffers van … Lees meer

De Binnenlandse Strijdkrachten in Wormerveer

Er bestaan meerdere naoorlogse foto’s van de verzamelde Binnenlandse Strijdkrachten in de Zaanstreek. Maar wie is wie? Een van de bekende foto’s is bijvoorbeeld genomen voor de Technische School (ook wel Jedelooschool, tegenwoordig een apartementencomplex) in de Zaandamse Westzijde. Drie andere op het plein van School D in Wormerveer. Die laatste staan hieronder (dubbelklikken voor optimaal resultaat). … Lees meer

De riskante rondzendbrieven van Verkade-directeur Egbert Veen

Zaandammer Egbert Veen verstuurde tijdens de oorlog ‘rondzendbrieven’. Het had de onderdirecteur van Verkade de kop kunnen kosten. ‘Voor een NSB’er nog niet zoo kwaad.’ Speciaals Het Noord-Hollands Archief bezit een bijzondere collectie schrijfsels van het Zaandamse echtpaar Veen. Alida Christina Veen-Brons (Amsterdam, 24-11-1878) maakte tussen 1940 en 1943 in haar agenda aantekeningen over de … Lees meer

Schuilnamen in de Zaanse illegaliteit

Wie boeken leest over het Zaanse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog komt daarin nogal eens schuilnamen tegen. Dat is geen probleem, zolang de echte persoon achter het pseudoniem ook bekend is. In veel gevallen is daar geen sprake van. Dat maakt geschiedschrijving soms een tikje lastig. Daarom hieronder -in alfabetische volgorde- een poging om zoveel mogelijk … Lees meer