Artikelen door

De raadselachtige liquidatie van mevrouw (De) Haan uit Neck

In Korte metten, mijn boek over de tientallen Zaanse liquidaties, liet ik Neck buiten beschouwing. Dat buurtschap in de voormalige gemeente Wijdewormer hoort nu eenmaal meer bij Waterland dan bij de Zaanstreek. Desondanks knaagt de vraagt: waarom schoot het gewapend verzet nog geen drie weken voor de bevrijding mevrouw (De) Haan dood? En wie was […]

237 ontsnappingen uit Westerbork

In 1942, ’43 en ’44 verlieten ruim 100.000 joodse gevangenen Westerbork per trein, met als bestemming een buitenlands concentratie- of vernietigingskamp. Een paar honderd gedetineerden onttrokken zich aan deportatie door het Durchgangslager in Drenthe te ontvluchten. Maar wie waren dat?  Dat er tussen 1 juli 1942 en 12 april 1945, toen het kamp werd bevrijd, […]

De acht verzetsstrijders van Gouwpark

Enkele jaren na de bevrijding kreeg Zaandam haar eerste verzetsstrijdersbuurt. George Jambroes, Jacob Goris, Henk Op den Velde, Dirk de Korte, Walraven van Hall en Willem Brinkman werden in Zaandam-Zuid herdacht met een straatnaam. In de loop der jaren kwamen er nog enkele straten bij (Cor Geugjes, Gerrit Groot, Dirk Kleiman, Jan Bonekamp). Plus een […]

45 Zaanse oorlogsmonumenten (plus nog 26)

Op de onvolprezen website Monumenten Spreken valt te lezen dat ‘in de Zaanstreek 28 oorlogsmonumenten te vinden’ zijn. Dat is te bescheiden; het zijn er 17 meer. En dan bestaan er ook nog tientallen monumenten elders in Nederland die herinneren aan Zaanse oorlogsslachtoffers en -gebeurtenissen. Hieronder een overzicht, in alfabetische volgorde. Aanvullingen zijn welkom via […]

Nu uit: ‘Bekanntmachung / Bekendmaking’

Nederland werd tussen 1940 en 1945 volgeplakt met overheidsaffiches. De bezettingsmacht maakte zijn bedoelingen duidelijk met een niet aflatende stroom aanwijzingen, verordeningen en bekendmakingen. Tussen de regels kon de bevolking lezen hoe de oorlog verliep. In 1940 was er meestal nog sprake van zachte drang, maar gedurende de tweede oorlogshelft nam het aantal genadeloze bevelen […]

Hier en daar een monumentaal missertje

De argeloze passant zal het niet snel opvallen, maar wanneer u al dan niet toevallig langs een Zaans oorlogsmonument loopt, kijk dan eens nauwkeurig naar de begeleidende tekst. Die zou zomaar een missertje kunnen bevatten. De plaquette in Oostzaan vermeldt bijvoorbeeld dat Hannie Schaft op haar 23-ste werd gefusilleerd. In werkelijkheid werd ze een jaar ouder. Een […]

De raadselachtige dood van V-Mann Johnny de Droog

Op 19 februari 1945 stierf Johnny de Droog een eenzame dood. Zijn collega’s vonden de V-Mann met een kogel in zijn hoofd. Was het zelfmoord? Moord? En door wie dan? Tot vandaag de dag houden deze vragen de gemoederen bezig. In mijn biografie over een van de grootste verraders die Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog […]

Expositie in de Zaandamse synagoge

Op 11 februari 2021 rondde het Zaandijkse communicatieadviesbureau De Geheime Dienst de vormgeving af van een expositie in de voormalige synagoge op de Gedempte Gracht in Zaandam. Door de monumentale, al eerder gerestaureerde bovenverdieping van het gebouw aan te kleden met foto’s, teksten en materialen is nu de geschiedenis van het gebedshuis veel zichtbaarder dan […]

De moord op Walraven van Hall

Op 12 februari 1945 stierf Walraven van Hall in Haarlem voor een vuurpeloton. Hieronder een fragment uit het slothoofdstuk van mijn biografie over deze Zaandammer, Nederlands belangrijkste verzetsleider tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Sicherheitsdienst heeft Walraven op 27 januari naar het Huis van Bewaring aan de Weteringschans gebracht. Tevergeefs proberen ze om hem aan het […]

Ad van Liempt en Rolf Baas: ‘Hier is het gebeurd’

In zijn nieuwe boek, Hier is het gebeurd, staat Ad van Liempt samen met fotograaf Rolf Baas stil bij vijftig historische plekken uit de Tweede Wereldoorlog. Een van die vijftig locaties is de Dam in Zaandam, waar zich op 25 februari 1941 -deze maand tachtig jaar geleden- honderden mensen verzamelden om te protesteren tegen de […]