Verhalen over de Tweede Wereldoorlog

Nazistisch eten op het Klamperspad

Op 20 oktober 1940 vond de eerste van een reeks Zaanse ‘eenpansmaaltijden’ plaats. Ze werden vastgelegd in een fotoalbum. Door de vlucht van de eigenaar, vier jaar later, en een alerte jongen beschikken we nu nog over de kiekjes van dit nazistische eetfeestje. Maar wie staan daar eigenlijk op? Ortskommandant Wilhelm Wolniewicz – zeg maar … Lees meer

Mijndert van der Horst: voor, tijdens en na de oorlog gezocht

Twee van de dapperste Zaandamse verzetsstrijders waren homoseksueel. Cook Brummer, de stoutmoedige oorlogsdirecteur van de Zaandamse essencefabriek Polak & Schwarz, haalde al eens de Nederlandse televisie. Maar wie was toch zijn stadgenoot Mijndert van der Horst? Onlangs doken er nieuwe documenten op van en over deze onverschrokken communist. Hij werd zowel tijdens al na de … Lees meer

De route naar Duitse tuchthuizen en gevangenissen

Naarmate de nederlaag dichterbij kwam, vernietigden de nazi’s steeds meer bewijsmateriaal dat na de bevrijding tegen hen gebruikt kon worden. Wonderbaarlijk genoeg overleefden honderden dossiers van gevangenen die door Duitse rechtbanken werden veroordeeld de Tweede Wereldoorlog. Rheinbach en Siegburg Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies beschikt over flink wat dossiers van tussen 1941 … Lees meer

Veronica-oprichter Max Lewin, ondergedoken in Zaandam

Had Max Lewin (2-10-1919) zich tijdens de Tweede Wereldoorlog niet verborgen, dan waren we verstoken gebleven van Radio Veronica. Maar ook van een internationale spionageaffaire, een handvol extreemrechtse partijen en bladen en wellicht zelfs van een bomaanslag op de Amsterdamse metro en de ontvoering van Provo-kopstuk Roel van Duijn. Enfin, daarover kunt u allemaal lezen … Lees meer

De Westzaanse oorlogsdode

Westzaan heeft als enige van de voormalige Zaangemeenten geen oorlogsmonument. ‘En dat is niet gek, want er zijn in het dorp tijdens de Tweede Wereldoorlog geen slachtoffers gevallen’, schreef NH Nieuws op 9 december 2022. Maar is dat wel zo? Dagblad Zaanstreek stelde het twee dagen voor NH Nieuws nog iets stelliger. ‘Westzaan is de … Lees meer

Hubart Scholten als principiële dwarsligger

In Zaanstad is één straat vernoemd naar een gemeentesecretaris. Zo’n eerbetoon ging zelfs aan veel burgemeesters voorbij. Wie was deze gelauwerde Hubart Gerhard Scholten? “Zorg dat die meneer uit de gemeente wordt verwijderd.” Het valt op. Tussen alle politici, kunstenaars, wetenschappers en sporters die in Zaanstad een straat of weg naar zich vernoemd kregen – … Lees meer

Bert Brune, slachtoffer en dader

Er bestaan meerdere voorbeelden van verzetsstrijders die na hun arrestatie voor de Duitsers gaan werken. Bert Brune is een van de opvallendste in dat gezelschap. De Purmerendse logementhouder wordt zowel slachtoffer als medewerker van de Sicherheitsdienst. Zijn dubbelspel leidt tot talloze arrestaties en doden. Mijns inziens zijn er nog wel wat collaborateurs aan wie een … Lees meer