Oud-Wormerveerder Gerrit van Duijl, de verstoten NSB-coryfee

Zelden duurde een Kamerlidmaatschap zo kort. Oud-Wormerveerder Gerrit van Duijl, voor de Nationaal-Socialistische Beweging op 2 november 1937 geïnstalleerd als senator, stapte nog dezelfde dag op. Daarmee kwam een snel verlopen klim binnen de partij van Anton Mussert tot een abrupt einde. De reden: een coup tegen diezelfde Mussert. Welsprekendheid Zijn radicale ideeën en zijn … Lees verder

Het tragische leven van jodenredder en -berover Gerrit Koops (2)

In 2023 schreef ik een artikel over de Zaandamse verzetsstrijder Gerrit Koops. Hij wist in augustus 1944 te ontkomen uit kamp Vught, maar stierf anderhalve maand later in Veenendaal. Zijn ontsnapping en dood riepen de nodige vragen op. Naar nu blijkt was de periode daarvoor zo mogelijk nog raadselachtiger. Joodse onderduikers ‘Hij vertelde mij, dat … Lees verder

‘Als ik droom, dan is het over de Zaanstreek’

Westzaner Dirk Kat legde de basis voor de Dekamarkt. Simon de Wit uit Wormerveer stond aan de wieg van de naar hem genoemde supermarktketen.  Het Albert Heijn-concern begon in Oostzaan. En dan is er ook nog grootgrutter Herman Willem Hofland. Deze geboren Wormerveerder (28-10-1919) voorzag de Nederlandse Antillen van levensmiddelen. ‘Toffie’ Iedereen kent hem als … Lees verder

Zaanse hulp voor Deurne en vice versa

Waar de Zaanstreek in 1944 en 1945 gespaard bleef voor grootschalig oorlogsgeweld lagen grote delen van zuidelijk Nederland in de frontlinie. In de maanden na de bevrijding schoten Zaankanters ‘het geteisterde gebied van de gemeente Deurne’ te hulp. Slootwater ‘Er is geen waterleiding; men drinkt slootwater.’ Toen een Zaans-Waterlandse delegatie in oktober 1945 Deurne en … Lees verder

Het echtpaar Gottschall: van Zaandam naar Zaandam via Jamaica

Holocaustoverlevende Hertha Speier benoemde na haar terugkeer uit het concentratiekamp Arthur Gottschall tot directeur van Dameshoedenfabriek E.C. Poppert. Deze eveneens joodse Amsterdammer werkte al voor de oorlog bij dit Zaandamse bedrijf, maar besloot in 1942 met zijn echtgenote naar Engeland te vluchten. Hoedenfabriek In 1933, het jaar dat Hitler aan de macht kwam, verruilde Erich … Lees verder

Het verraad van de familie Spier

De Zaandamse communist Cornelis Hartog verborg vervolgingsslachtoffers, had een illegale drukpers en radio-ontvanger in zijn huis en verspreidde ondergrondse bladen. En hij verraadde joodse onderduikers. ‘Ik zou willen verzoeken de eliminatie van genoemde Hartog wel te willen bevorderen.’ Familie Spier Het helpen van vervolgingsslachtoffers was voor hen een vanzelfsprekendheid. In het najaar van 1942 verzocht … Lees verder

‘Onder zware bewaking naar Lerida’

Frans van den Brink en Piet Schagen probeerden in 1943 te ontkomen naar Groot-Brittannië. Het kostte ze maanden, maar na een avontuurlijke tocht mochten de twee Zaandammers in Londen op de koffie bij koningin Wilhelmina. Zwerftocht Meermalen dreigt hun missie te stranden, omdat ze de verkeerde personen ontmoeten. Zaandammer Frans van den Brink (26-2-1923) is … Lees verder

Twaalf jaar oud? Donderdag? Brand!

Steeds als er een zoon van de Wormerveerse familie Aten twaalf jaar oud was, vloog het ouderlijk huis in brand. Ook toevallig: de ramp vond telkens plaats op een donderdag. Zaanweg G 9 Cornelis Aten, een commissionair in effecten en assurantiën, woonde met zijn gezin op het adres Zaanweg G 9. Op donderdagavond 14 september … Lees verder